głównej głównej Remedia Ignorantiae
Rozmówki Filozoficzno-Polityczne2 0 0 8
wydanie poświęcone nauczaniu filozofii
Biorąc za motto graficzne tej strony "Szkołę Ateńską" Rafaela, nie jesteśmy oryginalni (czyni tak co druga witryna filozoficzna, poczynając od Harvardu). Mamy jednak do tego powód szczególny. Szkoła Ateńska to wciąż aktualny wzorzec uprawiania i uczenia filozofii. A my wzorca szukamy A.D.2008. Tego bowiem roku w rządowym projekcie reformy oświaty poczesne miejsce zajęła decyzja o wprowadzeniu filozofii do liceum w wymiarze 240 godzin. Ma to być jeden z przedmiotów do wyboru na egzamin maturalny. Wprowadzający w ten projekt dokument MEN znajduje się poniżej na pierwszej pozycji. Potem następują inspirowane nim pytania. Są to tematy, jeśli nie na "długie nocne rodaków rozmowy", to na krótsze, mniej wyczerpujące, ale płodne w pomysły "rozmówki". Otwieramy na nie łamy Remediów.
- Dokument MEN: Podstawa programowa do nauczania filozofii.
Podajemy ten tekst w kontekście dotyczącym innych przedmiotów humanistycznych, co może się przydać do porównania; do filozofii odnoszą się strony od 27.
- Witold Marciszewski
- Tomasz Tyczyński, absolwent filozofii
(licencjat - WSAP w Białymstoku, magisterium - UWr,
specjalność - filozofia polityczna), pisze
O pożytkach i urokach studiowania filozofii.
"Szkoła Ateńska" Rafaela to obrazowa synteza całości greckiej filozofii, obejmująca przedstawicieli poszczególnych znamienitych szkół.
W centrum sceny mamy dwie górujące nad resztą postacie. Jedna z nich to założyciel Akademii Platon, gestem skierowanej w górę dłoni zachęcający do studiów astronomicznych. Mają one, jak mawiał, nie tyle się zajmować "pstrokacizną na niebie", lecz pomagać, byśmy w tym malowniczym pejzażu dostrzegali matematyczny ład nieba, a na jego wzór wprowadzali ład w naszych głowach. Ład w głowie to u Platona postulat logiczny i zarazem moralny, a "niebo platońskie" to kraina najwyższej porządkującej świat abstrakcji i zarazem najwyższych wzorców moralnych.
Obok Platona, jak równy z równym, stoi Arystoteles, którego szkołę, jako mieszcząca się w gaju Apollina Likeiosa, nazwano Likeion (co Rzymianie zniekształcili na "liceum", a nam przydaje się to jaka nazwa wyższego szczebla szkoły średniej). Księga w lewej dłoni to Etyka, a gest prawej wskazuje "naprzód, ku szczęściu na ziemi" - drogą wytyczoną przez zasady etyki.
Na samym froncie, w znaczącym powiększeniu, umieścił Rafael zamyślonego Heraklita. Spokojnie rozmyśla on nad nad zawrotną dynamiką rzeczywistości (panta rei), o której wiemy dziś nieporównanie więcej niż on sam, jego współcześni, i fascynujący się nimi ludzie Renesensu. Wiemy, jak świat się począł z Wielkiego Wybuchu, jak z rwącej rzeki procesów kosmicznych wyłoniło się Życie, Umysł i Cywilizacja. Toteż jeszcze mocniej niż nasi filozoficzni antenaci cenimy sobie mędrca z Efezu; weźmiemy więc jego wizerunek z obrazu Rafaela na motto do kluczowego pytania "Jakiej filozofii nam trzeba na wiek XXI?".
Redakcja: Halina Jastrzębska Marciszewska i Witold Marciszewski.
Kontakt: witmar@calculemus.org